Lead investor Türkiye'de neden az?

Neden her yatırımcı lead investor olmak istemez?

Bir yatırım turunda en kritik rol: Lead Investor.

Term sheet’i o yazar. Değerlemeyi o çerçeveler. Board koltuğunu o alır. Özetle önemli bir sorumluluk üstlenir.

Ama dikkat edin her fon ya da yatırımcı lead olmak istemez.

Neden?

📌 Görünen Bazı Nedenler (Rasyonel Açıklama)

- Daha büyük ticket gerekir.

- Due diligence yükü artar.

- Teknik hakimiyet yükü de getirir.

- Hukuki ve operasyonel sorumluluk fazladır.

- Follow-on baskısı yüksektir.

- Yanılma maliyeti daha görünürdür.

👀 Görünmeyen Bazı Nedenler

1- Sorumluluğun Merkezileşmesi = Statü Riski

Max Weber’in otorite tipolojisini hatırlayın. Lead investor, yatırım turunun “rasyonel-legal otoritesi”dir. Yetki artar. Ama aynı oranda sosyal ve finansal sorumluluğu da artar. Türkiye gibi ilişkisel ağların güçlü olduğu ekosistemlerde başarısızlık sadece finansal değil, itibari bir kayıt haline gelebilir. Lead olmak görünür olmaktır. Görünür olmak ise statü riskine açık olmaktır.

2- Sembolik Sermaye Testi

Pierre Bourdieu’ye göre alan içindeki aktörler sadece ekonomik sermaye değil, sembolik sermaye de üretir. Lead investor olmak arka planda şunu söyler: “Bu deal’i ben çerçeveledim.” “Bu işi ben lead ettim.” Ama eğer girişim başarısız olursa, sembolik sermaye tersine çalışır. Prestij olan şey yük haline gelir. Bu yüzden bazı fonlar bilinçli olarak co-investor kalmayı tercih eder.

3- Kültürel Risk Algısı

Türkiye’de hata yapmak, öğrenme sürecinden çok etiketlenme riski taşır. Lead investor başarısız olduğunda: “Yanlış değerleme yaptı” “Yanlış founder seçti” “Piyasa okuması zayıf” etiketleri hızlı yayılabilir. Tabi iyi senaryoda tam tersi durum geçerlidir. Sadece bir exit ile getirinin de ötesinde ciddi bir sosyal itibara da sahip olunabilir.

4- Teknik Alt Yapı

Türkiye'de çoğu fon agnostik ilerler ve uzmanlaşmış ekibi olan fon sayısı çok değildir. Belli dikeylerde uzmanlaşmış fon çok azdır. Bu da lead investor sayısını azaltır. Agnostik fonlar teknik olarak da lead investor olmak için yetersiz olabilir. Bu da lead investor yerine co-invest yatırımcı sayısını büyütüyor.

Türkiye’de lead investor azlığının birçok nedeni var ama ana neden?

Sermaye yetersizliği mi? Yoksa kültürel olarak riskin kolektifleştirilme eğilimi mi? 

Finansal cesaret ile sosyal cesaret aynı şey değil.

Lead investor olmak, sadece daha fazla para koymak değildir. Alan içinde iddia koymak ve alana yön vermektir. Takip edilen olmak demektir. Bu nedenle bu kadar riskli bir alanda co-invest yapmak (takip etmek) daha makul gelebilir.